TAWANTINSUYUPI

Tawantinsuyuqa ch’ullallan kay pachapiqa, kay teqsimuyupiqa karan. Runakunaq willakuykunapiqa, manan pipas, manan pikunapas kay hina kawsaytaqa sutichasqakuchu. Kay Awya Yala (América) pachapiqa, huqllan Tawantinsuyuqa. Manan iskaychu.

Kay Tawantinsuyupin, hatun Hamaut’akuna, Qhapaq sutiyoqkuna, sapa watataqa 13 killakunapi kuskachasqaku. Sapa killatataq 28 p’unchayniyoq. Sichus ñoqanchis mirakusunchis 13 killakunata 28 p’unchaykunawan, chayqa 364 punchayniyoqmi sapa wata kanqa.

Qhapaq runakunaqa aswan umasapakunan Europa runakunamanta kasqaku, científico nisqa runakunamanta. 13 killakunawan sapa watapi, manañan pipas llusk’akunmanchu.

Hinatan Qhapaq runakuna Inkakunawan qelqankupi willarukunku.

Hinatan qori qolqe Apuwasikunapi qelqasqa kasqaku. Hinatan phullukunapi, wakukunapi, khipukunapi awasqa, llinpisqa, qelqasqa kashasqaku. Paskarisunchis imatan Wantar Chawinpi t’urpusqa kashanku. Chay Wantar Chawinpin, Hatun Apuwasipi askha llusk’asqa rumikunata, hatun rumikunata tarisunchis, chaymanataq tukuy kawsayninta qhawarispa, imaymana qelqakunata tarisunchis: 28 p’unchaykunata sapa killamanta. Manachu qankuna kaykunata rikurankichis? Chayraykun yuyarichisaykichis.

Kaymi YACHAYKUNA (ciencia, conocimiento) kanku. Kaymi kusa yachaykuna kanku. Qhapaq runakunaqa, Inka runakunaqa aswan chaytan tarpurqanku, waynakunaq yuyayninkupi, sipaskunaq sonqonkupi tarpuranku.

Imaraykun kay yachaykunata rimarishanchis? Kimsa ñeqen Waranqalli raykun, inkakunaq yachayninkuta kutipashanchis.